Dassault Mirage F-1

Dassault Mirage F-1

 Dassault Mirage F1, Fransız Dassault Aviation tarafından geliştirilen tek motorlu, çok amaçlı bir savaş uçağıdır. 1960’ların sonunda tasarlanmış ve 1970’lerde aktif hizmete girmiştir. Önceki Mirage modellerinden farklı olarak delta kanat yerine klasik süpürülmüş kanat yapısına sahiptir; bu da özellikle düşük irtifa uçuşlarında ve manevra kabiliyetinde önemli avantaj sağlamıştır. Uçak, Mach 2’ye yakın hızlara ulaşabilen performansı ve hem hava-hava hem de hava-yer görevlerini yerine getirebilmesi sayesinde çok yönlü bir platform olarak öne çıkmıştır.

Mirage F1, Fransa dışında da geniş bir kullanıcı kitlesine ulaşmış ve Irak, Fas ve İspanya gibi birçok ülkenin hava kuvvetlerinde görev yapmıştır. Özellikle Orta Doğu ve Afrika’daki çatışmalarda aktif rol almış, sağlam yapısı ve bakım kolaylığıyla dikkat çekmiştir. Günümüzde bazı ülkelerde modernize edilmiş versiyonları hâlâ sınırlı görevlerde kullanılmakta olup, havacılık tarihinde “güvenilir iş atı” (workhorse) olarak anılan uçaklardan biri olmuştur.

Read More

Baba Phantom

 

F-4 Phantom'a Özel Kuyruk Çizimi

50. Yıla Özel Boyama

McDonnell Douglas F-4 Phantom II uçaklarının Türk Hava Kuvvetleri’ndeki 50. yılı, hem tarihî hem de duygusal açıdan oldukça özel bir dönüm noktası olarak kutlandı.

Türkiye, F-4 Phantom II’leri ilk kez 1974 yılında envantere aldı. Bu uçaklar uzun yıllar boyunca hem hava savunma hem de taarruz görevlerinde aktif rol oynadı. Özellikle modernize edilen “Terminatör 2020” versiyonlarıyla görev süreleri ciddi şekilde uzatıldı.

50. yıl etkinlikleri 2024 civarında çeşitli üslerde ve organizasyonlarda kutlandı:

• Özel boyama (livery): Bazı F-4’lere 50. yıla özel dikkat çekici boyamalar yapıldı. Bu uçaklar adeta “uçan müze” gibiydi.
• Gösteri uçuşları: Emekliye ayrılmaya yaklaşan F-4’ler, alçak geçişler ve kol uçuşlarıyla izleyenlere nostaljik anlar yaşattı.
• Fotoğraf ve havacılık etkinlikleri: Spotter’lar (uçak fotoğrafçıları) için özel çekim günleri düzenlendi.
• Anma ve veda havası: Etkinlikler sadece kutlama değil, aynı zamanda bir “veda turu” gibiydi çünkü F-4’lerin görevden ayrılma süreci başlamıştı.

F-4’ler, Türk Hava Kuvvetleri’nin en uzun süre hizmet veren savaş uçaklarından biri oldu. Kıbrıs sonrası dönemde caydırıcılık sağladı, yıllarca aktif görev yaptı ve nesiller boyu pilot yetiştirdi.

Read More

YF-23: Kaybolan Bir Efsane

 Northrop YF-23, 1980’lerin sonlarında ABD Hava Kuvvetleri’nin Advanced Tactical Fighter (ATF) programı kapsamında geliştirilen bir prototip savaş uçağıdır. Northrop Corporation ve McDonnell Douglas ortaklığıyla üretilen bu uçak, özellikle düşük görünürlük (stealth), yüksek hız ve uzun menzil gibi özelliklere odaklanmıştır. YF-23’ün elmas şeklindeki kanat yapısı ve V şeklindeki kuyruk tasarımı, onu dönemin diğer uçaklarından ayıran oldukça futuristik bir görünüm kazandırmıştır.

YF-23, rakibi olan Lockheed YF-22’ye kıyasla daha yüksek hız ve daha iyi gizlilik sunmasına rağmen, manevra kabiliyeti ve bazı operasyonel avantajlar nedeniyle yarışmayı kaybetmiştir. 1991 yılında YF-22’nin seçilmesiyle program sona ermiş ve bu uçak seri üretime geçememiştir. Yine de YF-23, havacılık tarihinde en gelişmiş ve “kaybeden ama efsane olan” projelerden biri olarak görülür—bir nevi “gizli MVP” diyebiliriz.

Read More

Hava Frenleri (Air-Brakes)

F-15 Eagle

Su-27 Flanker

Jet savaş uçaklarında hava frenleri (airbrake), hava akışına açılarak sürükleme (direnç) oluşturan panellerdir ve motor gücünü tamamen azaltmadan uçağın hızlıca yavaşlamasını sağlar; özellikle ani hız kesme, iniş yaklaşmasında hız kontrolü ve it dalaşı gibi durumlarda hedefi geçmemek için hız yönetimi açısından çok önemlidir. F-15 Eagle ve F-35 Lightning II gibi uçaklarda bu sistemler pilotun hızını hassas şekilde kontrol etmesine yardımcı olur, yani kısaca uçağın havadaki “fren pedalıdır.”

Read More

Canard Teknolojisi

Eurofighter Typhoon

Saab Viggen

Sukhoi Su-34

 

Bazı savaş uçakları burun kısımlarında küçük kanatçıklar taşırlar. Uçuş performansını ve havada tutunmayı kolaylaştıran bu kanatçıklara "Canard" adı verilir.

1900'lü yıllara ait eski bir konsept olmasına rağmen "canard" ilk ciddi kullanımı İsveç yapımı SAAB Viggen savaş uçağına aittir. Delta kanatlı uçaklarda kullanımı yaygın olmakla birlikte Sukhoi serisi gibi delta kanadı olmayan savaş uçaklarında da kullanılmıştır.

Ana kanatlardaki yükün bir kısımını alarak uçağın kullanım ömrünü artıran bu dizayn ile manevra kabiliyetinin arttığı da gözlemlenmiştir.

Read More

TUSAŞ KAAN

 

TUSAŞ KAAN

Türkiye'nin 5. nesil savaş uçağı olarak seçilen KAAN prototip sürecindeki ilk uçuşunu Mayıs 2024'te gerçekleştirdi. Türkiye Havacılık ve Uzay Sanayi A.Ş. (TUSAŞ) tarafından milli yeteneklerle üretilen KAAN'ın radarda düşük görünürlük ve süperseyir özellikleri de dahil 5. nesil savaş uçaklarına ait tüm özelliklere sahip olması için çalışmalar devam etmektedir.

F-16'larda da kullanılan iki adet General Motors üretimi F-110 jet motorunun test aşamasında güç verdiği KAAN'a yerli ve milli motor üretilmesi için TEI görevlendirilmiş olup, 5. nesil savaş uçağına güç vermesi beklenen bu motorla ilgili çalışmalar sürdürülmektedir.

2030 yılında ilk seri üretime başlanması beklenen KAAN için ihracat potansiyeli yüz güldürmektedir. 48 adet KAAN siparişi veren Endonezya başta olmak üzere birçok ülkeden muhtemel taleplerin olacağı değerlendirilmektedir.

Read More

SU-57 Felon

SU-57 Felon

 

5. nesil savaş uçağı deyince aklımıza gelen tek uçak Amerikan F-22 Raptor olsa da, Ruslar tarafından üretilmeye başlanan Su-57 Felon savaş uçakları görkemli bir şekilde geliyor. 5. nesil savaş uçaklarının en önemli özelliği radara yakalanmamak olarak gösterilmektedir. Su-57 radar yansıtıcı gövdesi ve açılıp kapanabilen mühimmat hücresi ile öne çıkmaktadır.

Ard-yakıcı açmadan sesten hızlı seyahat edebilen Felon, mükemmele yakın manevra kabiliyeti ile de göz doldurmaktadır. Henüz savaş sahnesine çıkmamış olmakla birlikte, geliştirilmeye devam edilmektedir.

Uçuş testleri devam eden Su-57'nin, Rus hava kuvvetlerinde görev alan Su-27 ve Mig-29 gibi 4. nesil savaş uçaklarının yerini almasını öngörülmektedir.

Read More

JF-17 Thunder

JF-17 Thunder

 

Geçtiğimiz günlerdeki Hindistan - Pakistan çatışmasında Hindistan Hava Kuvvetlerine ait bir Rafale savaş uçağını düşürmesi ile büyük övgü alan Pakistan Hava Kuvvetleri'ne ait JF-17 savaş uçakları gündemde meşgul etti.

Fransız Rafale uçakları gibi son teknoloji bir savaş uçağının Pakistan JF-17'si gibi 4. nesil bir uçak tarafından düşürülmesi gözlerin bu uçaklara çevrilmesine neden oldu.

Çin ve Pakistan firmalarının ortak üretimi olan JF-17, F-16 gibi çok amaçlı hafif taarruz uçağı sınıfına girmektedir. İlk göreve başladığı 1990'lı yıllardan bu yana bir çok geliştirme aşamasından geçen bu uçaklar, son aldığı güncelleme ile son teknoloji AESA radara sahip olmuştur.

Uygun maliyeti ve çok yönlülüğü ile düşük bütçeli ülkelerin hava savunma platformu olarak tercih etmeye devam ettiği JF-17 Thunder, başta Çin ve Pakistan olmak üzere bir çok ülkede kullanılmaya devam edecek gibi gözüküyor...

Read More

Dornier Do-335 Pfeil

 

Do-335 Kokpit

Do-335

İkinci Dünya Savaşı'nın belki de en ilginç savaş uçaklarından birisi de Do-335 Pfeil'dır. Geleneksel tek pervaneli savaş uçaklarının teknolojik olarak son noktaya gelmesi ve daha fazla güç üretilememesi nedeniyle, Dornier mühendisleri bir önde bir de arkada olmak üzere iki pervaneli ve dolayısıyla iki içten yanmalı motora sahip bir gövde üretmenin güç ve hız anlamında üstün olacağını düşündüler.

Öndeki pervane uçağı çekerken arkadaki ise uçağı itmektedir. Bu şekildeki konfigürasyona sahip olan ilk ve tek savaş uçağıdır. Savaşın sonralarına doğru ortaya çıkması ve sayıca az üretilmesi nedeniyle savaşın gidişatına etki edememiştir. 

Ayrıca, fırlatma koltuğuna sahip ilk savaş uçağı olarak kayıtlara geçen Do-335 Pfeil, yani Türkçe adıyla "Ok" 755 km/saat hız ile o dönemin resmi dünya rekorunun sahibi olmuştur.

Read More

V-22 Osprey

V-22 Osprey

 

V-22 Osprey değişken açılı pervaneli (tiltrotor) dikey iniş kalkış yapabilen yarı helikopter yarı uçak kategorisinde bir hava aracı olarak Bell Textron şirketi tarafından tasarlanmıştır. Bir helikopter gibi dikey kalkış yapması için rotorları yukarı yönlendirilirken uçuş esnasında rotorların açısı değiştirilerek klasik turboprop pervaneli bir uçağa dönüşebilmektedir. Böylelikle, helikopterlerin pist olmadan kalkış özelliği kullanılmış olur, ayrıca uçaklara ait yüksek hız ve yüksek irtifa özelliklerinden de kullanım kapsamında faydalanılır.

Osprey bu zeki tasarım sayeyinde yük taşıma, asker indirme gibi çok çeşitli görevleri yerine getirebilir. Katlanır kanatları sayesinde uçak gemilerinde kolaylıkla kullanılabilir.

Read More

Savaş Uçakları Otoyolda

F-18 Hornet

JAS Gripen

 

Savaş uçakları her durumda operasyonel olmak için geliştirilmiştir. Kendi üsleri kullanılamaz durumda bile olsa düz bir zemine sahip otoyollardan iniş - kalkış gerçekleştirebilirler. Almanya ve İsveç Hava Kuvvetleri bu kapsamdaki tatbikatlar ile, acil durumlara yönelik olası senaryolar çerçevesinde iniş kalkışlarını otoyollarda yapmaktadır.

Read More

F-104 Starfighter Çizimi

F-104 Starfighter

 

Soğuk Savaş döneminin en ünlü savaş uçaklarından birisi de F-104 Starfighter'dır. Yüksek irtifadan seyreden Sovyet bombardıman uçaklarına çok hızlı bir şekilde önleme yapmak amacıyla üretilmiş ve bu amaca yönelik ince uzun gövde ile kısa kanatlara sahip olacak bir şekilde dizayn edilmiştir.

Hava-Hava muharebelerinde diğer savaş uçaklarına üstünlük sağlayamamıştır. Çünkü çok hızlı uçan bu uçak bir itdalaşında olması gereken dönüş manevralarında zorlanmıştır. Manevra kabiliyeti özellikle keskin dönüşlere izin vermemektedir. Düz doğrultuda muhteşem hızını kullanan Starfighter dönüş çapının çok geniş olması nedeniyle yakın muharebe koşullarından pilotlara çok fazla zorluk çıkarmıştır.

Diğer bir dezavantajı ise piste iniş için gerekli hızın çok yüksek olması ve hassas kumanda verilememesidir. Bu sebepten, özellikle inişlerde kaza-kırım oranı çok yüksektir. Bir dönem ülkemizde de kullanılan bu uçağın en önemli kullanıcılarından birisi de Alman Hava Kuvvetleri, yani Luftwaffe'dir.

Read More