Google
 

30 Aralık 2007 Pazar

F-35 Showing Off

F-35 Lightning II











F-35 Lightning II tek kişilik, radara yakalanmama özelliği olan bir av uçağıdır. Yakın hava desteği, taktik hava saldırısı ve hava-hava görevlerini yapabilen çok fonksiyonlu bir uçaktır. X-35 JSF projesi sonucu oluşturulmuştur. Ana ortaklar ABD ve İngiltere yanında birkeç ülkede projeye finansal katkı sağlamaktadırlar. Lockheed Martin, Northop Grumman ve BAE Systems gibi önemli firmaların tasarımda başı çektiği söylenebilir. İlk prototip model 2006 yılında uçmuştur. Üretim ve geliştirme çabaları halen devam etmektedir.

Halen kullanılan birçok uçağın yerini alacak JSF, böylece operasyon giderlerini düşürecektir. Bunun için 3 değişik versiyon düşünülmüştür.

F-35A, geleneksel pistlerden havalanan ve pistlere iniş yapan (CTOL)
F-35B, Harrier'daki gibi dikey kaklkış ve iniş yapabilen (VSTOL)
F-35C, uçak gemisi versiyonu (CV)

1996'da JSF programına başlanmıştır. Bu program çerçevesinde Boeing X-32 uçağını proje komitesine sunmuştur. Diğer rakip Lockheed Martin ise X-35 uçağı ile projeye katılmıştır. X-35'in X-32'den üstünlüğü kabul edilmiş ve komite X-35 yani F-35'i seçmiştir.

F-35, F-22'den daha küçükbir uçaktır. Ayrıca farklı olarak tek motora sahiptir. Stealth özelliği olan F-35 diğer özellikleriyle ekonomik bir model olarak gözükmektedir. Üretimin ortak ülkelere paylaştırılmasıda projenin maliyetini azaltıcı bir faktördür.

Ses tanıma özelliği olan bir kokpite sahiptir. Bundan başka önemli bir yenilikse uçakta geleneksel bir HUD (nişangah) olmamasıdır. Kaska monte edilmiş bir nişangah bu normal nişangahın yerini almıştır. Bu ve bunun gibi yenilikler uçağın pilot tarafından kontorlünü kolaylaştırmaktadır.

Projenin ortakları şu ülkelerdir: ABD, İngiltere, Kanada, İtalya, Avustralya, Türkiye ve Hollanda. Türkiye'nin 100 adet F-35A sipariş etmesi beklenmektedir.

28 Aralık 2007 Cuma

Jas-39 Saab Gripen

JAS 39 Gripen











Saab JAS 39 "Gripen" İsveç uzay ve havacılık şirketi Saab tarafından üretilen bir avcı uçağıdır. Uçak şu anda İsveç, Çek Cumhuriyeti, Macaristan ve Güney Afrika hava kuvvetlerinin hizmetindedir.

Dizaynında performans, etkinlik ve hava muhaberelerinde hayatta kalma özellikleri öne çıkmıştır. JAS'ın açılımı söyledir. Jakt (hava-hava), Attack (hava-yer) ve Spaning (gözetleme). İsveç'in F-16 veya f-18 alımı yerine üretmeyi tercih ettiği bir uçaktır.

Dizaynı temelde Eurofighter'a benzer. Kanatlar çeviklik ve hız için delta olarak tasarlanmıştır ve aynen Ef2000'deki gibi ön kısım da iki küçük kanatçığı vardır. Bu kombinasyon Gripen'in daha kolay inip kalkmasını sağlamıştır. Programlanabilir aviyonikleri ve Elektronik savaş kitleri uçağın standard ekipmanlarındandır. Çok kısa pistlerden kalkabilir. Hatta ilginç olarak civil karayolarına bile iniş yapabilir. Yerdeyken yakıt aktarımı ve silah yenileme prosedürü 10 dakikada 5 kişilik ekiple tamamlanabilir. Uçağın önemli bir özelliği ise 45 milyon dolarlık fiyatıdır ve Eurofighter ve Rafale gibi uçaklarla kıyaslandığında bu rakam oldukça ekonomiktir.

Son olarak

Rafale

Dassault Rafale











Dassault Rafale bir Fransız delta kanat av uçağıdır. Fransız Dassault havacılık tarafından geliştirilen Rafale; çok maksatlı, yüksek manevra kabiliyetine sahip ve çift motorlu bir savaş uçağıdır. Hem yer tabanlı operasyonlarda Fransız Hava Kuvvetleri tarafından kullanılmaktadır, hem de uçak gemisi bazlı operasyonları yürütmek için Fransız Deniz Kuvvetleri bünyesinde görev yapmaktadır. Ayrıca ihracatı da düşünülmektedir, fakat şu ana kadar hiçbir ülke tarafından satın alınmamıştır.

1970'lerin ortalarında Fransız hava kuvvetleri ve deniz kuvvetleri uçak gemilerinden de kalkabilecek yeni nesil bir savaş uçağına ihtiyaç duydular. Bu amaçla üretilen ilk Rafale 1986 da uçuşunu yaptı. İlk üretimde 3 adet prototip tasarlanmıştı. bunlar:
Rafale C: Hava kuvvetleri için tek kişilik avcı uçağı
Rafale B: Hava kuvvetleri için çift kişilik avcı uçağı
Rafale M :Deniz kuvvetleri için tek kişilik avcı uçağı

Fransızlar toplamda 292 Rafale sipariş etmişlerdir. Bunlardan 232si hava kuvvetleri için, 60 tanesi de deniz kuvvetleri için istenmiştir. Siparişler 2001 yılında teslim edilmeye başlanmıştır. Bir adet Rafale 91 milyon euro değerindedir.

Uçak kokpiti oldukça sofistike bir elektronik sisteme sahiptir. Hedeflerin tespitinden arazinin 3 boyutlu görüntüsünün çıkarılmasına kadar birçok işlem bu sistem tarafından yapılır. Böylece pilotun iş yükü azaltılmış olur. Uçağın lövyesi pilotun sağında, gaz kontrolu ise solunda yer alır. Rafale kısa sürede Mirage'ların yerini alacak kabiliyete ve teknolojiye sahiptir.

26 Aralık 2007 Çarşamba

Mig 29

Mikoyan MiG-29







Mikoyan MiG-29 4. nesil bir avcı uçağıdır. Sovyetler birliği için, Mikoyan dizayn bürosu tarafından 1970 li yıllarda tasarlanmıştır. NATO adı "Fulcrum" olan bu uçak f-16 ve F-18 gibi Amerikan uçaklarına cevap vermek için üretilmiştir.

Su-27 gibi Amerikan deneysel uçak programına bir cevap olarak tasarımına 1969 yılında başlanmıştır. Mig-21, Mig-23 gibi uçakaların F-15 gibi uçaklara karşı yetersiz kalacağını düşünen Sovyetler yeni uçağın dengeli ve çevik olmasını istediler. Birkaç ertelemeden sonra ilk Mi-29 Ağustos 1983 te teslim edildi. Mig-29 ilerleyen Sovyet birliklerine hava üstünlüğü sağlayarak yardım etme amacıyla üretilmişti. İniş takımları ve hava alıkları bu uçağın cepheye yakın ve zarar görmüş pistlerden kalkmasını mümkün kılmıştır. Sovyet planlayıcılar bu uçakalra, Sovyet zırhlı birliklerini F-16 gibi uçakların saldırısından koruma görevi vermiştir.

Mig-29 Körfez savaşından birkaç Iraklı pilotun elinde çatışma görmüştür. 6 tanesi Amerikan uçakları tarafından düşürülmüştür. Bu başarısızlık uçaklara yüklenemez çünkü Iraklı pilotlar yetersiz eğitimden geçmişti ve uçaklar bakımsız kalmıştı. Bu savaşta 8 tane Mig-29 da İran'a kaçmıştır ve bunlar halen İran hava kuvvetlerinde görev yapmaktadırlar.

Burunda bir adet 30 mm topu vardır. Kanatların her biri 3 adet pilon taşımaktadır. Bu pilonlar yakıt deposu taşıyabildiği gibi Archer ve Alamo gibi hava-hava füzeleri de taşıyabilir. Bunlardan başka güdümsüz roket ve bomblarda pilonlara takılabilir. İlk Mig-29 modelleri tamamen analog olmakla birlikte sonraki modeller elektronik kokpite geçmiştir.

25 Aralık 2007 Salı

SU-27 Flanker

Sukhoi Su-27











Su-27 ( NATO adı Flanker) orijinal olarak Sovyetler Birliği'nde üretilmiştir. Sukhoi dizayn bürosu bu ünlü uçağını tasarımını üstlenmiştir. ABD'nin F-14, F-15 ve F-16 gibi yeni nesil uçakalr geliştirmesi üzerine bu uçaklarla yarışabilecek bir Rus uçağına ihtiyaç duyulmuştu. Bu yeni uçağın uzun menzilli, çevik ve ağır mühimmat taşıması istenilen özellikleriydi. Su-27 aslında bir hava üstünlük uçağıdır, fakat tüm operasyon türlerine uygundur. Batı daki dengi F-15 dir. Su-27 dizaynını temel alan yeni versiyonlar zamanla göklerdeki yerini almıştır. Bunlardan Su-33 uçak gemilerinde kullanılmak üzere geliştirilmiştir. Temel farkları kuyruk kancası ve katlanabilen kanatlardır. Daha geliştirilmiş versiyonları ise Su-30 ve Su-35 modelleridir.

Su-27 nin temel dizaynı Mig-29 lara benzer, ama onlardan daha iri bir gövdeye sahiptir. Büyüklüğünden kaynaklanan ağırlığını telafi etmek için üretiminde %30 Titanyum maddesi kullanılmıştır. Birbirine uzak iki jet motoru uçağın etkinliğini arttırır. Su-27 Sovyet uçakları arasındaki ilk bilgisayar kontrollü uçaktır. Kanatların şekli ve genel dizaynı uçağın inanılmaz bir çevikliğe sahip olmasına yardım etmiştir. Uçak çok düşük hızlarda ve yüksek hücum açılarında dahi kontrol edilebilirdir. Hava gösterilerinde Su-27 ne kadar iyi bir manevra kabiliyeti olduğunu yaptığı Kobra hareketi ile gösterir. Bu hareket uçağın aniden yavaşlaması ve 120 derecelik hücum açısıyla uçuşuna devam etmesi olarak tanımlanabilir. Bu manevra uçağa dogfight larda avantaj sağlar. Kobra manevrasıyla Su-27 aniden kendisini kovalayan düşmanın arkasına geçebilir.

Dünyanın birçok ülkesinde serviste olan Su-27, Başta Rusya olmak üzere Hindistan ve Çin tarafından üretilmektedir.

24 Aralık 2007 Pazartesi

Su-25 Frogfoot

Sukhoi Su-25










Sovyetleri birliği döneminin en önemli uçak tasarım bürosu olan Sukhoi Dizayn Bürosu tarafından geliştirilen SU-25, tek kişilik ve iki motoru bir uçaktır. Sovyet kara kuvvetlerine destek sağlaması içi üretildi. İlk uçuşunu 22 Şubat 1975 tarihinde yapmıştır. Nato bu uçağa "Frogfoot" adını vermiştir. 25 yıllık servis sürecinde SU-25 dünyanın birçok yerinde operasyonalara katılmıştır. Sovyet-Afgan savaşında yer hedefleri üzerinde etkili olmuştur. 1980-89 İran-Irak savaşında Irak hava kuvvetlerinde görev yapmışlardır ve ortalama 900 sorti yapmışlardır.

ABD kendi anti tank uçağını yaparken, Sovyetler Birliği de eldeki Su-17, Mig-21 gibi uçakalrın yer saldırıları için yetersiz kaldığını gördü. Bu uçaklar kendilerini yerden yapılacak saldıralara karşı koruyacak zırha sahip değillerdi ve yüksek hızları bu uçakların yerdeki hedefle göz temasını kaybetmelerine neden oluyordu. Bu nedenle bu özelliklere sahip olan bir uçağın tasarımına başlandı ve Su-25 ortaya çıktı. Bu uçaklar Gürcistanın Tiflis şehrinde üretilmeye başlandı.

Su-25 kendini yerden gelecek ateşe karşı koruyacak zırh yapısına sahiptir. Kokpit te aynı şekilde kurşun geçirmeyecek tasarlanmıştır. Kanatlar aynen A-10 da olduğu gibi kaldırma kuvvetini artıracak şekilde geniş tutulmuştur. Bu şekilde uçak düşük hızlarda havada tutunabilir.

A-10 Warthog, Thunderbolt II

A-10 Thunderbolt











A-10 çift motorlu, tek kişilik Amerikan menşeili bir yakın hava destek uçağıdır. Farchild Republic şirketi tarafından Amerikan hava kuvvetleri için üretilmiştir. Ana görevi yer unsurlarına hava desiteği sağlamaktır. Belli başlı hedeflerin tanklar ve diğer yer hedefleridir. Bu görevler için özel olarak üretilmiştir.

İkinci dünya savaşında çok başarılı olmuş olan Stuka ve Il-2 gibi tank avcısı uçaklar A-10 un üretiminde ilham kaynağı olmuştur. Bu uçaklar uzun ve düz bir kanat yüzeyine sahiplerdi. Bu onların düşük hızlarda havada tutunmasını sağlıyordu. Düşük hızlarda böylece manevra kabiliyeti artıyor ve hedefe daha isabetli atışlar yapabiliyorlardı. Jet motorunun geliştirilmesi ile uçaklar çok yüksek hızlara ulaştılar ve sabit yer hedeflerine bu hızlarda isabetli atış yapmak zorlaşmıştı. Tüm bunları göz önüne alan tasarımcılar ideal bir tank avcısı için çizimlere başladılar. Dizayn uçağın ana silahı olacak olan 30 mm antitank tapu üzerinde kuruldu. Bu top döner namludan oluşan ve tanklar üzerinde yokedici etkiye sahip olan bir silahtı. Top uçağın burnunda yer almaktadır.

A-10 çok yavaş hızlarda , 300 km/h gibi, havada tutunabilmektedir. Bundan başka motorlar kuyrukta ve kanat hizasının üztünde yer almaktadır. Buda ısıya güdümlü füzelerin uçağı yakalamasını zorlaştırmaktadır. Ayrıca kalın bir zırhı vardır. Birçok yara alması halinde bile üslerine dönebilirler.


23 Aralık 2007 Pazar

Dassault Mirage 2000

Dassault Mirage 2000












Mirage 2000 bir Fransız firması olan Dassault yapımıdır.70lerin sonunda Fransa için tasarlanmış hafif avcı uçağıdır. Daha sonra başarılı bir model haline gelmiş ve bir çok ülke tarafından kullanılmıştır.

Dassault Mirage F1 gibi geleneksel açılı kanat dizaynına sahip olan uçakları ilk üretim safhasında dizayn etmiştir. Daha sonra bu dizayn geliştirilmiş ve Mirage versiyonları artırılmıştır. Bunlardan biri de delta kanatlı Mirage III lerdir. Bu dizayn manevra kabiliyetinden başka yüksek hızalarda stability ve basit üretim gibi avantajlar sağlamaktaydı. Bu dizaynın başarılı olması Mirage 2000 de aynı konseptin kullanılmasına imkan vermiştir. Elektronik uçuş (fly by wire) sistemi uçağa hem çeviklik hem de kontrolde kolaylık sağlamaktadır.

Tek motora sahip olan Mirage 2000, 4 tona kadar yakıt taşıyabilir. Kanat altındaki atılabilir yakıt depoları bu miktarı önemli ölçüde arttırır. Ayrıca Mirage 2000 6.3 tona kadar mühimmat taşıyabilir. Bu yükler her kanat altında 2 pilon, gövde altında 5 pilon olmak üzare 9 pilon vasıtasıyla taşınır.

Eurofighter Typhoon

Eurofighter Typhoon













Eurofighter Typhoon delta kanatlı bir av uçağıdır. İngiltere, İtalya, Almanya ve İspanya'nın oluşturduğu ortak konsorsiyum tarafından ilk dizaynı yapılmıştır ve halen üretimi sürmektedir. Projeye ortak olan ülke hava kuvvetleri tarafından kullanılan Eurofighter'ın, Avustralya ve Suudi Arabistan'a ihracatı da gündemdedir.

Proje Avrupa ülkelerinide görülen yeni nesil savaş uçağı ihtiyacı nedeniyle başlatılmıştır. Proje çizimleri 1979 yılında başlamıştır. İlk başlarda projeye ortak olan Fransa, daha sonraları projeden çekilmiş ve kendi uçağı olan Dassault Rafale'yi üretme yoluna gitmiştir.

Eurofighter ilk uçuşunu 1994 yılında gerçekleştirmiştir. Bu testler sırasında uçak İsveçte -31 derecede uçarak kötü hava koşullarına karşı olan dayanıklılığı sınanmıştır.
Fakat projede yaşanan bazı aksaklıklar ve yüksek giderler uçakalrın ilk teslim tarihini
5 yıl kadar geciktirmiştir.

Typhoon çok hafif maddelerin alaşımından imal edilmiştir. Uçak stabil olmayacak şekilde dizayn edilmiştir. Bunun nedeni yüksek manevra kabiliyeti kazandırmaktır. Uçak sürekli bilgisayar kontolünde uçmaktadır çünkü sadece insan kontrolü uçağın stabil bir şekilde seyretmesine yetmemektedir. Uçak kötü havalarda iniş için ILS sistemini barındırmaktadır. Uçak iki adet EJ100 jet motoru kullanmaktadır. Bu motorlar o kadar güçlüdür ki uçak yerden kalkar kalmaz doğrudan yukarı dikine tırmana bilmektedir.

Panavia Tornado

Panavia Tornado











Panavia Tornado grubu uçaklar İngiltere, İtalya ve Almanya ortak yapımı çift motorlu savaş uçaklarıdır. Üç ada Tornado versiyonu vardır. Bunlar:

Tornado IDS, bombardman, düşman yer hedeflerinin yok edilmesi
Tornado ECR, elektronik savaş ve istihbarat
Tornado ADV, av önleme

Tornado ilk olarak 1974 yılında üretilmiştir ve Körfez savaşında operasyona dahil olmuştur. RAF,Luftwaffe, İtalyan hava kuvvetleri ve Suudi Kraliyet hava kuvvetlerinde kullanılmaktadır.

Tornado arkaya kıvrılan değişken açılı kanatlara sahiptir. Yüksek hızlarda kanatlar geriye kıvrılır ve uçak daha etkin bir uçuş gerçekleştirir. Çok kısa havaalanlarından kalkabilir. Kanatların normal hali uçağa daha fazla kaldırma kuvveti verir ve bu uçağın havalanması için katetmesi gereken mesafeyi kısaltır. Kısacası, eğer pilot yavaş gidiyorsa kanatların konumu normal yani ileri kıvrıktır. Eğer yüksek hızlara ulaşılırsa pilot kanatları arkaya doğru kıvırır.

22 Aralık 2007 Cumartesi

F-22 RAPTOR DEBUT

F-22 Raptor











F-22 radara yakalanmama özelliği olan bir avcı uçağıdır. F-117 gibi radar dalgalarını yansıtan bir gövdeye sahiptir. Fakat F-117'den farklı olarak süpersonik hızlarda seyahat edebilmektedir. F-22 bir hava üstünlük uçağıdır. Bunun yanında yer saldırısı, elektronik harp ve sinyal karıştırma görevlerini de yerine getirebilir. Locheed Martin şirketinin üretimi olan Raptor'lar 2005 yılında ABD hava kuvvetleri servisine girmiştir.

Sı-27 gibi üstün Sovyet uçaklarının oluşturduğu tehdit üzerine geliştirilmesine başlandı. İleri düzey taktik avcı programı sonucu iki adet prototip nihai ihaleye kaldı. Bunlardan birisi McDonnel Douglas yapımı YF-23, diğeri Lockheed Martin yapımı YF-22 idi. Sıkı bir yarışma sonucu 1991'de YF-22 ihalenin kazananı olarak açıklandı. 2006 yılı itibarıyla F-22 programına 62 milyar dolarlık bir harcama yapılmıştır. Tanesi 361 milyon dolara gelen bu uçaklar B-2 uçaklarından sonra en pahalı uçaklardır.

Raptor 5. nesil bir avcı uçağıdır ve radara yakalanmama teknolojisiyle donatılmıştır. Güçlü motorları sayesinde F-15 den yüksek bir tırmanma gücüne sahiptir ve maksimum hızı 2.4 Mach tır. F-22 hava-hava füzelerini gövde içinde bir kısımda saklar. Bunun nedeni dışarda taşınan füze ve bombaların radara yakalanma ihtimalini arttırmasıdır. Ayrıca F-22 radar dalgalarını emen maddelerle kaplanmıştır.

F-18

F/A-18 Hornet











McDonnell Douglas, şimdiki Boeing dizaynı olan F-18 uçak gemisi üzerinde operasyonlara katılabilen bir hucüm silahıdır. Hava ve yer hedeflerine saldırma amacıyla üretilmiştir. Amerikan Deniz kuvvetleri için 1970'lerde üretimine başlanan Hornet, başka ülkeler tarafından da kullanılmaktadır. Kanada, Avustralya ve İsviçre bunlardan bazılarıdır. F-18 1996 yılından itibaren Amerikan akrobasi timi Mavi Melekler'in akrobasi uçağıdır.

F-18'in ana görevleri savaş uçaklarına eskortluk yapma, filo savunma, yakın hava desteği, düşman hava savunmasını yoketme olarak sayılabilir. Çok kullanışlı olması ve güvenilirliği bu uçakları değerli bir uçak gemisi varlığı yapmıştır.

F/A-18 iki motorlu çok amaçlı bir uçaktır. Yüksek manevra kabiliyetini bu motorların sağladığı büyük itiş gücüne borçludur. Ayrıca dijital uçuş sistemleri uçağın yükesk hucum açılarında kontrol edilebilir olmasını sağlamaktadır. Çok dar dönüşlü manevralar bu şekilde mümkün olabilir.

Hornet kendini kanıtlamış bir uçaktır ve bu nedenledir ki efsanevi F-14'lerin emekli edilmesiyle deniz kuvvetlerinin ana muharebe uçağı olmuştur.

21 Aralık 2007 Cuma

F-15 tribute

F-15 Eagle










McDonnell Douglas F-15 bir taktik savaş uçağıdır. Bir hava savaşında hava üstünlüğü elde etmek için dizayn edilmiştir. Amerikan hava kuvvvetleri için ilk kez 1972 yılında üretilen birçok modifikasyona uğramıştır. 2025 yılına kadar kullanılması beklenmektedir.

Mig-25 Foxbat'ın hava sahnesine çıkması ile bu uçağa batının bir cevabı olarak F-15 Eagle üretimi başlamıştır. Çünkü F-4 uçakları yeni Rus uçaklarıyla başedecek yetenekte değildi. F-14A tek koltuklu, F-15B çift koltuklu versiyonlarıdır.

En gelişmiş versiyonu olan F-15E çift koltuklu tüm hava şartlarında görev yapabilen, hava-hava görevlerinde uzmanlaşmış bir modeldir. F-15E çok gelişmiş APG-70 radara ve termal görüntü sağlayan LANTIRN podlarına sahiptir.

F-14 Tribute

F-14 Tomcat











Bir Grumman üretimi olan F-14; 2 kişilik, süpersonik, çift motorlu, değişken açılı kanatlara sahip olan bir uçaktır. 1974 yılından itibaren, 2006 yılına kadar Birleşik Devletler deniz kuvvetlerinin ana hava üstünlük uçağı olarak görev yapmıştır. Son on yılda asıl görevi istabetli hava saldırıları olmuştur.

İlk olarak 1972 yılında deniz kuvvetlerinde görev almış ve Phantom'ların yerini almıştır. 1976'da ilk ihracı İran imparatorluk hava kuvvetlerine olmuştur. Aslında İran
ABD dışında tek Tomcat kullanıcısıdır. Eylül 2006 itibari ile yerini F/A-18 Super Hornet'lere bırakmıştır.

Tomcat hem hava stünlük hem de önleme uçağı olarak dizayn edilmiştir. Kanatları uçuş sırasında arkaya kıvrılabilir. Bu yüksek hızlarda uçağın direncini azaltır. Kanatlar dogfight gibi manevra gerektiren durumlarda normal düzeye geri getirilir. F-14 Phoenix, Sparrow ve Sidewinder füzeleri taşıyabilir.

F-4 Phantom

F-4 Phantom










Mc Donnel Douglas şirketi için ilk olarak Amerikan Deniz Kuvvetleri için üretilen F-4, iki pilot'un tandem olarak oturduğu bir kokpite sahiptir. 1958-1981 yılları arasında üretimde kalan Phantom'lar Amerikan ordusu tarafından 1960-1996 yılları arasında kullanımını sürdürmüştür. İlk savaş tecrübesini Vietnam'da gösteren F-4'ler, burada hava üstünlük ve yer hucüm görevlerini yerine getirmiştir. Ayrıca İran-Irak savaşında İran f-4 filoları büyük harekatlara katılmıştır. Daha sonraları Amerikan ordusundaki yerini F-15 ve F-18 gibi daha gelişmiş uçakalra bırakmıştır. Günümüzde modernize edilmek suretiyle Türkiye ve İran gibi ülkelerde kullanımı sürmektedir.

Kuzey Vietnam Mig-17'lerine karşı büyük üstünlük sağlayan F-4'ler, bu dogfight'larda AIM9 Sidewinder füzelerini kullanmışlardır. Vietnam savaşında birçok hava galibiyeti alan F-4, bombalamalar ve keşif görevlerinde kullanılmıştır.

F-16 solo display

F-16 Fighting Falcon











F-16 Savaşan Şahin, Amerikan hava kuvvetleri için Lockheed Martin firması tarafından hafif savaş uçağı olarak üretilmiş, daha sonraları dış ülkelere satışı yapılmış ve görev kapsamı genişletilmiştir. 1976 yılından itibaren yaklaşık 4000 adet üretilmiştir ve 24 ülke tarafından kullanılmaktadır.

F-16 üretimi ile birçok yeniliğide beraberinde getirmiştir. Çerçevesiz balon kanopi, daha iyi bir görüş açısı sağlamaktadır. Kontrol lövyesi yan tarafa monte edilmiştir, böylece yüksek manevralarda kontrol kolaylaşmaktadır. Ayrıca 9-G manevralara dayanabilen ilk uçaktır.

F-16 tek motorlu çok amaçlı bir savaş uçağıdır. Sol yanda bir adet M61 Vulcan topu vardır. Temel hava-hava füzeleri Sidewinder ve Amraam füzeleridir. Ayrıca bir çok çeşit bomba taşıyabilir. F-16 gelişmiş elektronik avyoniklere sahiptir. İlk elektronik uçuş sistemi (fly by wire) bu uçakalrda kullanılmıştır. F-16 daha iyi manevra kabiliyetine sahip olsun diye stabiliteden ödün veren bir dizayna sahiptir. Uçağın stabilitesi bilgisayar tarafından kontrol yüzeylerine gönderilen sinyallerde sağlanmaktadır.

En gelişmiş F-16 modelleri F-16 Blok 50/52'lerdir ve bunlar gövdeye monte yakıt tankları sayesinde yakıt ikmali yapmadan uzun mesafelere ulaşabilmektedirler.

En büyük F-16 kullanıcı Abd'den sonra Türkiye 246 F-16 ile en büyük ikinci kullanıcıdır.